Muhtelif - Almanya

Kristin Gardon Arşivi - Berlin

Kristin Gardon’un elimize ulaştırdığı materyaller, nesiller boyunca bu şehirde yaşamanın sürdürmüş olan Vanlı Gakavyan ailesine aittir. Harutyun Gakavyan, Van’da eski şehirde kuyumcuydu Aile, 1915’te Van’dan ayrılmak zorunda kalır ve ilk etapta Tiflis’e yerleşir. Kristin Gardon, Harutyun’un torununun torunudur ve Berlin’de yaşamaktadır. Elindeki materyaller büyük oranda büyük büyükannesinden (Harutyun’un karısı Ağavni’den) ve büyükbabasından (Harutyun’un oğlu Vahram’dan) kalma, mektuplar, elyazmaları, kitaplar, fotoğraflar ve gazetelerden oluşmaktadır. Ağavni, belli bir süre Tiflis’te kaldıktan sonra Vladikavkaz, Rostov’a geçer (zaten kocası çoktan rahmetli olmuştur), 1920’de ise İstanbul’a yerleşir ve burada 1933 yılına kadar kalır. Daha sonra Belçika’daki oğlunun yanına gider. Oğlu Vahram, 1922 yılında İstanbul’dan ayrılıp Paris’e yerleşir. Vahram, birçok romanın yazarıdır ve mahlası Viktor Gardon’dur.

Muhtemelen Van’da, toplu halde ip eğiren Ermeni kadınlar. Bu fotoğraf, Kristin Gardon’un yanında bulunan büyükbabası Viktor Gardon’a ait notların arasındadır.

Yine Viktor Gardon’un notları arasında bulunan iki kartpostal. İlki Afyon Karahisar’dan bir görüntü, ikincisiyse Trabzon’dan.

Van, Gakavyan ailesi, 2 Nisan 1906. Oturanlar, soldan sağa: Vosgehad (büyükanne), Harutyun (baba), Ağavni (anne), büyükanne ve babanın ayaklarının önünde ayakta duran Vahram (ileride Viktor Gardon) Ayaktakiler, soldan sağa: Harutyun’un erkek kardeşleri Dikran, Set (veya Sed), Hrant.

Kenar süslemeleri, Ağavni Gakavyan (evlenmeden önceki soyadı Ketenciyan, 1878) tarafından kişisel günlüğüne çizilmiş. Burada Van yöresine ait hikâye ve masallar yazıyor. Ağavni, defter tutmaya Van’da başlamış ve ardından yazmayı sürgün boyunca, Tiflis, Rostov, İstanbul ve Avrupa, sürdürmüştür.

Vahe Taşçıyan Arşivi - Berlin

Bu materyaller, Vahe Taşçıyan’ın anne tarafına aittir. Mıcırıkyan/Yaveryan veya Paşabezyan aileleri Sis’te (günümüzde Kozan) yaşamaktaydılar. 1920’de, Fransız güçlerinin geri çekilmesiyle birlikte bölgenin yerlisi olan Ermeniler de Sis’i terk ederler ve birçoğu Adana’ya yerleşir. Ne var ki Ermeniler buradan da göç edeceklerdi ve Kilikya bölgesinden nihai olarak ayrılacaklardı. Mıcırıkyan/Yaveryan ailesi de bu kaderi paylaşır. Önce Kıbrıs’a, ardından Halep’e ve buradan da Lübnan’a giderler. Aile, ileride iyice –Birleşik Devletler, Fransa, Almanya, Kanada– dağılır. Sergilenen materyaller, günümüzde Berlin’de bulunmaktadır.

Memleketleri Sis’ten, nihai olarak sürgün edildikten birkaç yıl sonra çekilmiş bir fotoğrafta Mıcırıkyan ailesinin fertleri. Fotoğraf 1920’lerin başında, çok büyük olasılıkla da Kıbrıs veya Suriye’de çekilmiş. Soldan sağa: kimliği bilinmiyor, Hripsime Mıcırıkyan (evlenmeden önceki soyadı Paşabezyan) Yeranuhi Mıcırıkyan, Misak Mıcırıkyan, Zaruhi Mıcırıkyan, Hayguhi Mıcırıkyan, Lusadzin Paşabezyan.

Kahve fincanı seti ve kutusu

Kahve fincanı seti ve kutusu.

Kutu ve fincanlar Rus malı (Fabriki Kuznetsova), gümüş fincan zarfları ise 19. yüzyıl Osmanlı işi. Krikor Mıcırıkyan’ın karısı Hripsime’ye (evlenmeden önceki soyadı Paşabezyan) hediyesi. Sis’te (günümüzde Kozan) yaşamışlardır. 6 çocukları olmuştur. Krikor, 1918’de öldürülür. Ailesi 1920’de Sis’ten ayrılır, önce Adana’ya ardında da Beyrut’ta geçer. Lübnan’daki iç savaş sırasında, 1980’de Mıcırıkyan-Yaveryanların evi bir bomba patlaması nedeniyle yerle bir olur. Fincanlar hasar almadan kurtulurlar. Günümüzde Berlin’de, aile fertlerinden birinin yanında bulunmaktadırlar.

1
2

1) Pirinç kahve değirmeni (20 cm), Sis. Mıcırıkyan-Yaveryan ailesine ait.

2) Küçük kova (yüksekliği 11 cm, çapı 9,5 cm), Sis. Mıcırıkyan-Yaveryan ailesi.

Sis, 1910’lar. Soldan sağa: Hayguhi Mıcırıkyan (ileride Kasarcıyan, d. 1901, Sis), Khaçik Mıcırıkyan/Yaveryan (d. 1897, Sis) ve Zaruhi Mıcırıkyan (ileride Garabedyan, d. 1904, Sis).

Silvina Der Mıgırdiçyan Arşivi - Berlin

Silvina Der Mıgırdiçyan, bu materyalleri son yıllarda doğum yeri olan Arjantin’den ve Birleşik Devletler’de yaşayan akrabalarından topladı. Bunlar, Silvina’nın atalarının memleketlerinden, Antep, Maraş ve Sivas’tan aile yadigârlarıdır.

Halep, 1924. Farklı enstrümanlarla Antepli göçmen gençlerden oluşan bir orkestra. Fotoğrafın sağında, oturan ve elinde ud tutan kişi Avedis Topçuyan yani Sİlvina Der Mıgırdiçyan'ın anne tarafından büyükbabası.

Köstek zinciri, Antep. Khaçadur Khaçaduryan’a (d. 1885) ait. Buenos Aires’e vardıktan sonra zinciri birkaç parçaya bölerek bileklik yapıp akrabalarına hediye etmiştir.

Kravat Tokası, Sivas

Sivaslı Melkon Tengeryan/Tungeryan’a ait. Soykırım sırasında öldürülür. Kızı Şnorhig, tehcir yılları boyunca babasından hatıra olarak bu tokayı elbiselerinin altında saklar. Hayatta kalmayı başarır ve ileride gizlice yanında Birleşik Devletler’e sokar ve burada Sivaslı bir Ermeni’yle evlenerek aile kurar. Bu nesne uzun süre Şnorhig’in oğlu Mıgırdiç Tengeryan’ın (Şikago) yanında kalır ve Mıgırdiç, tokayı birkaç yıl önce Melkon’un torununun torunu olan Silvina Der Mıgırdiçyan’a (Berlin) gönderir.

Melkon Tengeryan (kebabcı lakaplı, 19. yüzyılın sonlarında Sivas’ta doğmuş).

Beatris Şrader Arşivi – Geltendorf, Almanya

Sımpad Balıkçıyan ve Satenik Ulikyan, düğün fotoğrafı

Baba tarafından büyükbabası (Sımpad Balıkçıyan) ile büyükannesinin (Satenik Balıkçıyan) Ankara’da çekilmiş düğün fotoğrafı Beatris Şrader’in (evlenmeden önceki soyadı Balıkçıyan) yanındadır. Her ikisinin de Ankaralı olduğu düşünülmektedir. 1891 doğumlu Satenik, 1953 yılında Fransa’da vefat eder.  Kocası Ermeni Soykırımı yıllarında öldürülür. Tek çocukları (Beatris’in babası) da hayatta kalmayı başarır. Daha sonra Fransa’ya yerleşirler. Beatris de Fransa’da doğumlu ancak günümüzde Almanya’da yaşamaktadır.