Ani Bakalyan Arşivi - New York

Bu materyaller elimize Ani Bakalyan tarafından ulaştırıldı. Aile fotoğraflarından oluşan çok geniş bir arşiv bu. Fotoğraflar ağırlıklı olarak Bakalyan ve Aşıkyan ailelerinin üyelerine ait. Ani’nin büyükbabası Sarkis Bakalyan (1878-1937) Kayseri’de doğar ancak genç yaşında Adana’ya yerleşir ve şehrin tanınan tüccarlarından biri olur. Sarkis, Aşıkyan ailesiyle birlikte, şehrin en işlek işletmelerinden biri haline gelecek bir un fabrikası kurar. 1909 Adana Ermeni Katlimları sırasında fabrika saldırıya uğrar ve yerle bir edilir. Lakin Bakalyan/Aşıkyan fabrikası yeniden kurulur ve bu işletmenin varlığı Soykırım sırasında her iki ailenin de kurtuluşu olur. Un fabrikası, Osmanlı yetkilileri tarafından askeri açıdan önem taşıyan bir işletme olarak değerlendirilir ve böylece onu işletenler de (Bakalyanlar ve Aşıkyanlar) hususi bir kararla tehcirden muaf tutulurlar. Ateşkesten sonra bu aileler, o dönemde Fransa’nın işgali altındaki Kilikya Bölgesi’nde bulunan Adana ve Mersin’de yaşamayı sürdürürler. Ancak Sarkis Bakalyan ve ailesi 1919’da Kilikya’dan ayrılıp Kıbrıs’a göç eder; 1920’lerde ise nihai olarak Lübnan’a yerleşirler. Sarkis Bakalyan burada da bir un fabrikası kurar ve kısa zamanda büyük başarı gösterir.

Sarkis Bakalyan, Hayguhi Aşıkyan’la (Adana 1892 – Beyrut 1966) 1911 yılında evlenmiştir. Beş evlatları olur: Torkom (1912’de doğar, üç yaşında vefat eder), Pakrat (1913’te Mersin’de doğar), Mihran (daha bebekken vefat eder), Ara (daha bebekken vefat eder), Vazken (1921’de Larnaka’da doğar) ve kızları Mampile (1919’da Mersin’de doğar).

Fotoğraf arşivinin orijinali günümüzde New York’ta Ani Bakalyan’ın yanındadır. Ani, Pakrat ile Sona (evlenmeden önceki soyadı Allahverdi) Bakalyan’ın kızlarıdır. Bu sayfada fotoğrafların bir kısmı sergilenmektedir. Kalanlar da zamanlar sayfaya eklenecektir.

Adana veya Mersin, 1915’ten önce. En solda oturan ve kucağında bir çocuk olan adam Sarkis Bakalyan. Diğerleri de muhtemelen aile üyeleri.

1.
2.
3.

1) Mersin, 1911. Garabed Aşıkyan (Adana 1889 – Montreal 1983), Hayguhi Bakalyan’ın (evlenmeden önceki soyadı Aşıkyan, Sarkis Bakalyan’ın karısı) erkek kardeşi.

2) Mersin, 1911. Ortadaki Garabed Aşıkyan, sağda oturan muhtemelen onun erkek kardeşi Murat Aşıkyan. Solda oturan kişinin kimliği bilinmiyor.

3) Solda Diruhi Aşıkyan (evlenmeden önceki soyadı İnceyan, Kayseri 1868 – Beyrut 1968). Onun kocası Parseğ Aşıkyan (1868-1901). Kızları Hayguhi ileride Sarkis Bakalyan ile evlenir.

Ani Bakalyan arşivinde herhangi bir açıklama barındırmayan fotoğraflar da mevcut. Bu fotoğraf da onlardan biri. Fotoğraf görülenler çok büyük olasılıkla Bakalyan ve Aşıkyan ailelerinin üyeleri veya akrabaları. Fotoğraftan 19. yüzyılın sonlarında çekildiğini anlamak mümkün.

1.
2.

1) Sarkis Bakalyan, çok büyük olasılıkla 1920’lerin başlarında Kıbrıs’ta çekilmiş  bir fotoğraf.

2) Sarkis Bakalyan ve ailesi. Yine çok büyük olasılıkla Kıbrıs yıllarından bir kare. Sarkis’in solundaki karısı Hayguhi, Sarkis’in kucağındaki Vazken (1921 Kıbrıs doğumlu), Sarkis’in sağında ayakta duran çocuk Pakrat, Pakrat’ın önünde yerde oturan kız da Mampil.

Luiz Mihran Aşıkyan. Fotoğraf Viyana’da çekilmiş. Askeri kıyafetin sadece stüdyoda çekim için giyilmiş bir kostüm olduğunu düşünmekteyiz.

Bakalyan ailesi üyeleri, Lübnan.

1.
2.

1) Bakalyan ailesi üyeleri, Lübnan.

2) 1920’ler. Ortada oturan beyaz sakallı adam, yıllarca Kıbrıs’taki Ermenilere ruhani önderlik yapan ve ileride Katolikos olacak Kilikya Patriği Episkopos Bedros Saraçyan (1870-1940). Sağında oturan kadın Hayguhi Bakalyan. Hayguhi’nin arkasında ayakta duran Sarkis Bakalyan. Din adamının ayaklarının dibinde oturan kız Mampile. Bu fotoğraf muhtemelen Kıbrıs’ta çekilmiştir. 

1.
2.
3.

1) ve 2) Bakalyan ailesinin Lübnan’ın Dhour El Choueir köyündeki pikniklerinden.

3) Fotoğraftaki kişilerin kimlikleri bilinmese de Osmanlı döneminde çekilmiş bir fotoğraf olduğu anlaşılmaktadır.

Üç fotoğrafta da herhangi bir açıklama yok. Buradaki kişilerin kimlikleri bilinmiyor.

Allahverdiyan ailesine ait yukarıdaki fotoğraf 1901 civarında çekilmiştir. Fotoğraf, Bandırma'daki Kazancıyan fotoğraf stüdyosunda (1908 yılındakini çeken aynı stüdyoda) çekilmiştir.

Oturanlar, ailenin anne ve babası, Tanyel ve Nıvart (evlenmeden önceki soyadı İğneciyan) Allahverdiyan. Arkalarında duran çocuk, büyük oğulları Harutyun; Kevork, ortalarında ayakta duran çocuk; Hripsime (en küçük çocukları) babasının, Nıvart ise annesinin yanında durmakta.

Kevork Allahverdi, 1891 Bandırma doğumluydu (ölümü, 8 Mayıs 1970, İstanbul). Bir zanaat öğrenmesi için Kastamonu'daki dayısı Hochannes İğneciyan'ın yanına gönderilir. I. Dünya Savaşı'ndan önce, anne ve babasını, Köstence'deki (Romanya) akrabalarının yanına yerleştirir. Ateşkesten sonra Kevork İstanbul'a döner, bir manav dükkânı açar ve 1928'de Kohar Kılıçyan (doğumu, 1894, Kayseri - ölümü 8 Temmuz 1997, İstanbul) ile evlenir. Kevork ve ailesi, 1934 yılında çıkan ve Atatürk'ün Türkleştirme politikalarının bir parçası olan "Soyadı Kanunu" nedeniyler, soyadlarındaki "yan" ekini çıkarmak zorunda kalır. Sona isimli bir kızları, Tanyel ve Sahak isimlerinde iki oğulları vardır. Sona (doğumu, 25 Mayıs 1922, İstanbul - ölümü, 27 Mart 2006, New York), Ani Bakalyan'ın annesidir.

Nıvart Allahverdiyan Baltayan'ın (doğumu, 1889, Bandırma - ölümü, 1971, İstanbul), 1913'de Mersin'de çekilmiş bir fotoğrafı.

Nıvart, 1913'te Mersin'deki teyzesi Diruhi Aşıkyan ve kuzenlerini ziyarete gitmiştir (Sarkis ve Hayguhi Bakalyan'ın oğulları, 1912-1915- Torkom'la olan fotoğrafına bakınız). Kayserili Garabed M. Baltayan'la Mersin'de nişanlanmıştır. Garabed, Osmanlı Bankası'nın müdürüdür. Çift, sonbaharda evlenmeyi planlamaktadır; ne var ki Nıvart'ın ailesi I. Dünya Savaşı nedeniyle Romanya'ya kaçar. Nıvart ve Garabed, Allahverdiyan ailesi ateşkesten sonra geri dönünce evlenir ve İstanbul'a yerleşir.

Oğulları Ara M. Baltayan (doğumu, 6 Eylül 1920 İstanbul - ölümü, 7 Ağustos 2015, New Haven), Bebek'teki Robert Koleji'nde okur ve mekanik ve elektrik mühendisliği diploması alır. Askerliğini yaptıktan sonra da Amerika'ya göç eder. Ayrıca Yale'de, mühendislik dalında lisans üstü eğitimini de tamamlar. Uzun yıllar Araştırma ve Geliştirme üzerine çalışır; çalışmalarından biri trafik ışıklarını kusursuzlaştırmaktır.

Ara, ikinci kuşak bir Amerikalı Ermeni olan ve Türkçe konuşmayı bilen Mari Arakelyan'la evlenir. Mari'nin babasının, New Haven'da bir halı dükkânı vardır. İki oğulları ve bir kızları olur. Annesinin tek kederi oğlunu bir daha görememek ve torunlarıyla hiç tanışamamaktır.